کهکشان‌های دوردست

این گروه کهکشان‌های حیرت‌آور خیلی دور هستند و حدود ۴۵۰ میلیون سال نوری با سیارۀ زمین فاصله دارند و تحت عنوان خوشه کهکشانی Abell S0740 در فهرست درج شده است. این نمای پردازش شدۀ تلسکوپ فضایی هابل با کهکشان بیضوی مرکزی و بزرگ این خوشه (ESO 325-G004) احاطه شده و در میان دسته‌بندی فوق‌العاده‌ای از کهکشان‌ها در اشکال و اندازه‌های مختلف، در پس زمینه قرار گرفته است. این کهکشان بیضوی غول پیکر (در سمت راست مرکز) بیش از ۱۰۰ هزار سال نوری وسعت دارد و تقریبأ شامل ۱۰۰ میلیارد ستاره است که از لحاظ اندازه با کهکشان راه شیری ما قابل قیاس است. داده‌های تلسکوپ فضایی هابل جزئیات زیادی در مورد این کهکشان‌های دوردست، از جمله بازوها و خطوط غبارآلود، خوشه‌های ستاره‌ای، ساختارهای حلقه‌ای و کمان لنز گرانشی، ارائه می دهد.

ادامه خواندن “کهکشان‌های دوردست”

شواهد هیجان‌‎انگیز جدید دربارۀ سیاره نهم

آیا سیاره نُهم در منظومه شمسی ما وجود دارد که فراتر از مدار پلوتو از چشم اخترشناسان پنهان مانده است؟ شاید «بله». بر اساس مشاهدات جدید یک سنگ با رفتاری عجیب در عمق فضا، احتمالا به سیارۀ نهم مربوط می شود. به گزارش بیگ بنگ، جرم جدیدی که می توانیم مشاهده کنیم، «۲۰۱۵ BP519» نام دارد و ظاهرا به بزرگی یک سیاره کوتوله می باشد. نکته جالب این است که این سنگ با آنچه در سیاره‌های منظومه شمسی وجود دارد، فرق می کند که همگی مثل یک دیسک پراکنده شده‌اند و زاویه ۵۴ درجه‌ای دارد. یکی از توضیحات احتمالی برای آن، وجود یک سیاره دیگر است؛ سیاره‌ای که در آن سوی نپتون قرار دارد و تقریبا ۱۰ برابر جرم زمین است. سیاره‌ای با این اندازه می تواند کشش لازم را برای حفظ سیاره «۲۰۱۵ BP519» در جای خود…

ادامه خواندن “شواهد هیجان‌‎انگیز جدید دربارۀ سیاره نهم”

چرا زمین مثل مریخ سرخ نیست؟

طبق تحقیقات جدید، دلیل اصلی که سبب می‌شود زمین مانند مریخ قرمز نباشد، کمبود آهن است. برعکس، این فراوانی آهن است که سبب درخشش سیاره سرخ می‌شود. اگرچه زمین در پوسته خود آهن دارد و همچنین اگرچه سنگ‌هایی که روی سیاره ما قرار دارند ممکن است در طول زمان تغییر رنگ دهند و قرمز شوند اما زمین به اندازه مریخ دارای آهن نیست. مدتهاست دانشمندان معتقدند که چیزی در پوسته زمین وجود دارد که در حال از بین بردن آهن است. آنها بر این باورند که ماده “مگنتیت کانی” (mineral magnetite) است. محققان نتیجه گرفتند که شکنش گارنت، به دلیل ترجیح آن بر آهن همزمان باعث اکسیداسیون و تخلیه آهن ماگما می‌شود. به نظر می رسد گارنت برخلاف مگنتیت اغلب در نقاطی که کمبود آهن رخ می‌دهد، وجود دارد. علاوه بر این،…

ادامه خواندن “چرا زمین مثل مریخ سرخ نیست؟”

یک کهکشان مارپیچی در حال برخورد

این کهکشان هزارۀ بدی را پشت سر گذاشته است. در واقع، ۱۰۰ میلیون سال گذشته خیلی خوب نبوده و احتمالأ یک میلیارد سال آینده نیز کاملأ آشفته خواهد بود. کهکشان NGC 4038 که در سمت راست پایین قابل مشاهده است قبلأ یک کهکشان مارپیچی عادی بوده و مشغول کار خودش بود تا زمانیکه کهکشان NGC 4039 در سمت چپ بالا، با آن برخورد کرد. این خرابکاریِ در حال تکامل که به آنتن معروف شده در اینجا دیده می شود. همانطور که گرانش هر کهکشان را بازسازی می کند، ابرهای گازی با یکدیگر برخورد کرده، گره‌های آبی روشن تشکیل می شوند، ستارگان پرجرم شکل می گیرند و منفجر می شوند و رشته‌های قهوه‌ای غبار پراکنده می شوند. در نهایت این دو کهکشان بصورت یک کهکشان مارپیچی بزرگتر ادغام می شوند. چنین برخوردهایی عادی هستند و حتی کهکشان راه شیری…

ادامه خواندن “یک کهکشان مارپیچی در حال برخورد”

نظریۀ نهایی استیون هاوکینگ در خصوص منشاء جهان

نظریه پروفسور استیون هاوکینگ درباره بیگ بنگ و منشاء جهان، بتازگی در مجله «High-Energy Physics» منتشر شده است. او با همکاری «توماس هرتوگ» از دانشگاه کاتولیک لوون این نظریه را ارائه کرده بود.نظریه‌های مدرن بیگ بنگ پیش‌بینی می کنند که جهان محلی ما با فرایند کوتاه تورم به وجود آمد؛ به عبارت دیگر، تنها در کسری از ثانیه پس از بیگ بنگ، جهان با سرعت زیادی انبساط پیدا کرد. اما باور کلی بر این است که وقتی تورم آغاز می شود، این پروسه در برخی نواحی هیچگاه متوقف نمی شود. گفته می شود که اثرات کوانتومی می توانند در برخی نواحی جهان باعث تداوم ابدی تورم شوند. پس از منظر جهانی، تورم ابدی است. بخش قابل مشاهده جهان ما می تواند یک جهان قابل سکونت باشد؛ ناحیه‌ای که در آن تورم به پایان…

ادامه خواندن “نظریۀ نهایی استیون هاوکینگ در خصوص منشاء جهان”

رصد خوشه کهکشانی عظیم

خوشه‌های کهکشانی، یکی از عظیم‌ترین ساختارهایی هستند که می‌توانند در جهان یافت – دسته‌های غول‌آسای این کهکشان‌ها توسط گرانش به یکدیگر متصل شده‌اند. این تصویر واضح از تلسکوپ فضایی هابل ناسا یکی از این خوشه‌ها که RXC J0032.1 + 1808 نام دارد را نشان می‌دهد که نور آن مسافت ۴ میلیارد سال را طی نموده تا به ما برسد. به گزارش بیگ بنگ، خوشه‌های کهکشانی می‌توانند هزاران کهکشان را که توسط گرانش در کنار هم جمع شده‌اند را در بر بگیرند. در گذشته به نظر می‌رسید که آنها بزرگترین ساختارهای کیهان هستند – تا زمانی که در دهه ۱۹۸۰ با کشف ابرخوشه‌ها، که معمولا از ده‌ها خوشه و گروه کهکشانی تشکیل شده‌اند و در محدوده صدها میلیون سال نوری گسترش یافته‎اند، این عنوان از آنها صلب گردید. با این حال، خوشه‌ها باید چیزی داشته باشند تا بدان بچسبند؛ ابرخوشه‌ها…

ادامه خواندن “رصد خوشه کهکشانی عظیم”

شواهدی از نخستین ستارگان کیهان مشاهده شد

اخترشناسان با استفاده از قوی‌ترین تلسکوپ‌ها در زمین به شواهدی دست یافتند که نشان می دهد ستاره‌ها در ابتدای شکل‌گیری جهان در حال متولد شدن بودند؛ یعنی این فرایند تنها ۲۵۰ میلیون سال پس از بیگ بنگ در حال انجام بوده است. به گزارش بیگ بنگ، در آن زمان، جهان فقط دو درصد سنّ فعلی‌اش را داشت. بر اساس این یافته‌های جدید، رکورد قبلی برای شواهد زمان ایجاد ستاره شکسته شد! علاوه بر این، رکورد قدیمی‌ترین اکسیژن شناسایی شده هم با این یافته‌ها شکسته شد که قدمت آن به ۵۰۰ میلیون سال پس از بیگ بنگ بر می گردد و در فاصله ۱۳٫۲۸ میلیارد سال نوری نسبت به ما قرار دارد. مطالعه سال‌های ابتدایی جهان با دشواری‌های بسیاری همراه است. ایدۀ روشنی نداریم که در آن زمان دقیقا چه اتفاقاتی روی داد و شناسایی هر نوع تابشی با…

ادامه خواندن “شواهدی از نخستین ستارگان کیهان مشاهده شد”

شناسایی هلیوم در جو یک سیاره فراخورشیدی

تیمی بین‌المللی از ستاره‌شناسان، در جوِ WASP-107b، هلیوم- دومین عنصر فراوان بعد از هیدروژن، در کیهان- شناسایی کردند. WASP-107b سیاره فراخورشیدی فرانپتونی، در فاصلۀ تقریبا ۲۰۰ سال نوری در صورت فلکی سنبله است. این اولین باری است که این گازِ بی‌اثر  در جو سیاره‌ای فراخورشیدی شناسایی شده است. به گزارش بیگ بنگ، هلیوم برای اولین‌بار در سال ۱۸۶۸ به صورت نشانه خط طیفی زرد نامعلومی در نور خورشید کشف شد. ستاره‌شناس انگلیسی، نورمن لاک‌یر، اولین کسی بود که اعلام کرد این خط به علت عنصر جدیدی است و آن را، پس از تیتان یونانیِ خورشید، هلیوس نامید. این تیم تحقیقاتی، به سرپرستی ستاره‌شناس دانشگاه اکستر، “جسیکا اسپیک” با استفاده از دوربین ۳ میدان باز روی تلسکوپ فضایی هابل توانستند این عنصر را در جو سیارۀ WASP-107b کشف کنند. اسپیک گفت: «بعد از هیدروژن، هلیوم دومین عنصر رایج در…

ادامه خواندن “شناسایی هلیوم در جو یک سیاره فراخورشیدی”

در قلب سحابی رتیل

بیگ بنگ: در قلب سجابی رتیل حباب‌های بزرگی از گاز پرانرژی، رشته‌های بلند غبار تاریک و ستاره‌های پرجرم غیرمعمول وجود دارد. در مرکز این قلب، یک گروه ستارگان وجود دارد که به حدی پرتراکم است که زمانی تصور می شد یک ستاره باشد. این خوشۀ ستاره‌ای که R136 یا NGC 2070 نامیده می شود درست در بالای مرکز این عکس برجسته قابل رویت است و منزلگاه ِ تعداد بیشماری ستارۀ جوان داغ است. نور پرانرژی این ستارگان بطور مداوم گاز سحابی را یونیزه می کنند، در حالیکه باد ذرات پرانرژی حباب‌ها را هدایت و رشته‌های پیچیده را محدود می کند. این عکس رنگی که از ترکیب دیجیتالی تصاویر تلسکوپ فضایی هابل ناسا و تلسکوپ تکنولوژی جدید زمینی سازمان فضایی اروپا بدست آمده، جزئیات دقیق مرکز پرآشوب سحابی رتیل در ابر ماژلانی بزرگ، را نشان می دهد. سحابی رتیل که سحابی…

ادامه خواندن “در قلب سحابی رتیل”

اخترشناسان سیاهچاله‌ای با بیشترین سرعت رشد را کشف کردند

اخترشناسان سیاهچاله‌ای با بیشترین سرعت رشد در جهان یافتند که هر دو روز جرمی معادل دو برابر خورشید ما را میخورد، این سیاهچاله که به عصر تاریک کیهان مربوط می شود بیش از ۱۲ میلیارد سال نوری از زمین فاصله دارد. زمانیکه تخمین زده می شود این سیاهچاله جرمی معادل ۲۰ میلیارد برابر خورشید و رشدی معادل یک درصد در هر یک میلیون سال را داشت. به گزارش بیگ بنگ، به گفتۀ “کریستین ولف” کیهان‌شناس دانشگاه ملی استرالیا: « اگر این غول در مرکز راه شیری قرار داشت، شکل‌گیری حیات بر روی زمین را به دلیل انتشار مقادیر زیادی از پرتو ایکس، غیر ممکن می کرد.» این سیاهچاله بسیار سریع رشد می کند و هزاران برابر بیشتر از یک کهکشان می درخشد و به دلیل گازهایی که روزانه می بلعد، سبب گرما و اصطکاک میشود، اگر این غول در…

ادامه خواندن “اخترشناسان سیاهچاله‌ای با بیشترین سرعت رشد را کشف کردند”